مدنیهمه

نگاهی حقوقی به پیوند اعضاء شخص فوت شده

به طور کلی حمایت های جسمی قانونگذار از انسان مربوط به زمان حیات وی می باشد و اصولا با مرگ وی این حمایت ها خاتمه پیدا می کند. با این وجود ، کالبد بی جان انسان هم مورد احترام واقع شده و برای شخص حقی برای تشریح و پیوند اعضاء خود قرار داده.

تشریح جسد انسان از منظر فقه ؛

مطابق نظر فقهای معاصر ، تشریح جسد بی جان انسان مسلمان جایز نیست، مگر در صورتی که حفظ جان یک نفر مسلمان یا عده ای از مسلمانان متوقف بر آن باشد و استفاده از جسد غیر مسلم برای تشریح ممکن نباشد.

همچنین فقهای معاصر در خصوص پیوند عضو براین باورند که، اگر حیات مسلمانی متوقف بر آن باشد مجاز است و در غیر این صورت هرگاه شخصی عضو مزبور را بدون اجازه صاحب آن قطع کند، مکلف به پرداخت دیه است. (ماده ۴۹۴ قانون مجازات اسلامی، مصوب ۱۳۷۰)

تشریح جسد انسان از منظر حقوق ؛

شخص می تواند در حدودی که تشریح مجاز است وصیت کند که جسد او را برای تشریح در اختیار دانشکده پزشکی بگذارند. این وصیت نه تنها برخلاف قواعد آمره (یعنی قواعد و مقرراتی که نمی شود برخلاف آن توافق کرد) نیست بلکه نفع و فواید اجتماعی نیز در بردارد.

حال اگر متوفی در این خصوص وصیت نکرده باشد چطور؟

می توان گفت که وراث او در این باره اختیار دارند و می توانند درباره کفن و دفن و تشریح جسد وی تصمیم بگیرند. در واقع حقی که برای متوفی در این خصوص وجود داشت به وارثانش منتقل می شود.

پیوند اعضاء شخص مرده به زنده ؛

همواره این باور که کالبد بی جان انسان به ویژه مسلمان محترم است و نمی توان بدون دلیل موجه به آن آسیب رساند و یا عضوی از آن قطع کرد، وجود دارد. ولی امروزه در اکثر جوامع قطع عضوی از اعضای شخص مرده و پیوند آن به شخص زنده و یا نگهداری آن در بانک های مخصوص امری پذیرفته شده است.

این امر همچنین از دیدگاه فقهی امری پذیرفته شده است و به حکم قاعده عقلی (کل ما حکم به العقل حکم به الشّرع) هرگاه تنها راه نجات بیمار در قطع عضوی از تازه مرده و پیوند آن به بیمار باشد و چاره ای جز آن نباشد ناگزیر باید اقدام کرد؛ برای حفظ و بازگرداندن سلامت شخص زنده که مصلحت برتر است.

پیوند اعضاء
پیوند اعضای بیماران فوت شده یا مرگ مغزی

پیوند اعضاء در قانون ایران ؛

در ایران قانونی تحت عنوان “قانون پیوند اعضای بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آنها مسلم است” در تاریخ ۱۳۷۹/۱/۱۷ به تصویب رسیده است. قانونی که شورای نگهبان نظر خود را در خصوص آن اعلام نکرد و پس از گذشت مهلت قانونی لازم الاجرا شد.

ماده واحده قانون پیوند اعضای بیماران فوت شده :

قانون پیوند

‌ماده واحده – بیمارستانهای مجهز برای پیوند اعضاء، پس از کسب اجازه کتبی از وزارت
بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، می‌توانند از اعضای‌سالم بیماران فوت شده یا
بیمارانی که مرگ مغزی آنان برطبق نظر کارشناسان خُبره مسلم باشد، به شرط وصیت بیمار
یا موافقت ولی میت جهت پیوند‌به بیمارانی که ادامه حیاتشان به پیوند عضو یا اعضای
فوق بستگی دارد استفاده نمایند.
‌تبصره ۱ – تشخیص مرگ مغزی توسط کارشناسان خبره در بیمارستانهای مجهز دانشگاههای
دولتی صورت می‌گیرد. این کارشناسان با حکم وزیر‌بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به
مدت چهار سال منصوب می‌شوند.
‌تبصره ۲ – اعضای تیم‌های تشخیص مرگ مغزی نبایستی عضویت تیم‌های پیوند کننده را
داشته باشند.
‌تبصره ۳ – پزشکان عضو تیم از جهت جراحات وارده بر میت مشمول دیه نخواهند گردید.
‌آیین نامه اجرائی این قانون به وسیله وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و
نماینده قوه قضائیه با هماهنگی سازمان نظام پزشکی جمهوری‌اسلامی ایران و بنیاد
امور بیماریهای خاص ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این قانون تهیه و به تصویب هیأت
وزیران خواهد رسید.

به موجب این قانون بیمارستانهای مجهز برای پیوند اعضا پس از دریافت اجازه کتبی از وزارت بهداشت می توانند از اعضای سالم بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آنان مطابق نظر کارشناسان خبره مسلم شده باشد، به شرط وصیت بیمار یا موافقت ولی میت جهت پیوند به بیمارن نیازمند به این اعضا، اقدام نمایند.

 

 

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن